Οι Βρυξέλλες αρνούνται πρόωρη εκταμίευση καθώς το Κίεβο ζητά δισεκατομμύρια

Η ενεργειακή εκεχειρία ανάμεσα σε Ουκρανία και Ρωσία φαίνεται πως έμεινε κενό γράμμα του Ντόναλντ Τραμπ στο social truth. Ακόμη και αν έμπαινε σε ισχύ, δεν θα αρκούσε για να βγάλει την Ουκρανία από το αδιέξοδο. Η οικονομία της βρίσκεται σε τέτοιο σημείο ώστε το Κίεβο να μοιάζει με ασθενή σε μηχανική υποστήριξη, που διατηρείται τεχνητά στη ζωή.

Η χώρα κατατάσσεται ανάμεσα σε εκείνες με τα υψηλότερα δημοσιονομικά ελλείμματα παγκοσμίως. Το 2025 το έλλειμμα ανήλθε στο 23,3% του ΑΕΠ, έναντι περίπου 6,8% στις ΗΠΑ και 5,1% στη Γαλλία.

Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν μειώθηκε σχεδόν κατά 30% το 2022, στον πρώτο χρόνο της ρωσικής εισβολής. Την ίδια περίοδο οι δαπάνες για στρατιωτικό εξοπλισμό και μισθούς αυξήθηκαν κατά 640%. Για το 2027 ο ουκρανικός προϋπολογισμός εμφανίζει ήδη έλλειμμα 32,6 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με την Οικονομική Σχολή του Κιέβου.

Με τέτοια μεγέθη, μια χώρα που πολεμά εδώ και πέντε χρόνια, και ουσιαστικά από το 2014, θα ήταν αναμενόμενο να έχει καταρρεύσει. Για το Κίεβο το ζήτημα δεν είναι μόνο ότι λείπουν χρήματα για τη συνέχιση του πολέμου. Η λειτουργία του ουκρανικού κράτους στηρίζεται αποφασιστικά στη χρηματοδότηση των συμμάχων. Αν οι Ευρωπαίοι περικόψουν απότομα τη βοήθεια και οι ρωσικές επιθέσεις συνεχιστούν, η Ουκρανία μπορεί να βρεθεί όχι μόνο σε βαθιά οικονομική κρίση, αλλά και μπροστά σε κίνδυνο δημοσιονομικής κατάρρευσης.

Όπως αναφέρει το αμερικανικό περιοδικό Foreign Policy, η οικονομική στήριξη των ΗΠΑ, της Ευρώπης και άλλων επέτρεπε ωστόσο στην Ουκρανία να καλύπτει τις ανάγκες της χρόνο με τον χρόνο.

Για το Κίεβο, όμως, οι συνθήκες έχουν γίνει εξαιρετικά δύσκολες. Από τον Αύγουστο ήδη, ουκρανοί αξιωματούχοι προειδοποιούσαν ότι χρειάζονταν επειγόντως άλλα 27 δισ. δολάρια για την άμυνα. Το κενό στη χρηματοδότηση σχετιζόταν, μεταξύ άλλων, με τις αυξήσεις των στρατιωτικών μισθών και με το κόστος προμήθειας μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Τον Σεπτέμβριο οι επιπλέον ανάγκες είχαν υποχωρήσει στα 20 δισ. δολάρια, εν μέρει επειδή ελήφθησαν μέτρα λιτότητας.

Άρνηση των Βρυξελλών στο αίτημα Ζελένσκι

Ο Ζελένσκι ζήτησε έτσι από την ΕΕ να δώσει νωρίτερα ένα δάνειο που, βάσει του αρχικού σχεδιασμού, θα ξοδευόταν το 2027. Οι Βρυξέλλες, που έχουν πάρει από τις ΗΠΑ τη θέση του μεγαλύτερου χρηματοδότη της Ουκρανίας, αρνήθηκαν.

Αιτία είναι η πίεση της ΕΕ προς την Ουκρανία να ψηφίσει νόμους για την καταπολέμηση της διαφθοράς και για φορολογική μεταρρύθμιση, ώστε να αποδεσμευτούν 38 δισ. δολάρια που έχουν ήδη προσφερθεί. Την ίδια στιγμή αξιωματούχοι κοντά στο περιβάλλον του Ζελένσκι αντιμετωπίζουν κατηγορίες για διαφθορά. Η ουκρανική κοινωνία στέκεται σθεναρά απέναντι στη διαφθορά. Σε δημοσκόπηση του Σεπτεμβρίου, το 50% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι η διαφθορά είναι η μεγαλύτερη ανησυχία του, πάνω ακόμη και από τις ρωσικές επιθέσεις.

Αυτή την εβδομάδα η Ουκρανία θέτει σε ψηφοφορία ορισμένα από τα νομοθετήματα που ζητά η ΕΕ. Την Πέμπτη το ουκρανικό κοινοβούλιο πέρασε μια σημαντική τροποποίηση και έτσι αποδεσμεύτηκε μέρος της ευρωπαϊκής βοήθειας.

Το αμερικανικό περιοδικό σημειώνει πάντως ότι μένει αβέβαιο αν θα εγκριθούν όλες οι μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται και, αν αυτό δεν συμβεί, ποια μπορεί να είναι η αντίδραση της ΕΕ.

Επισημαίνει ακόμη ότι οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι στην Ουκρανία δεν έχουν δείξει την αίσθηση του επείγοντος που χρειάζονται οι μεταρρυθμίσεις τις οποίες ζητεί η ΕΕ.

Το γραφείο του Ζελένσκι μπορεί να εκτιμά ότι «κάποια μερική εφαρμογή [των απαιτήσεων της ΕΕ] θα εκληφθεί ως πλήρης εφαρμογή», είπε η Ολένα Προκοπένκο, ανώτερη ερευνήτρια στη δεξαμενή σκέψης German Marshall Fund. «Θεωρώ ότι αυτή η προσέγγιση είναι ένα πολύ επικίνδυνο παιχνίδι».

Το περιοδικό τονίζει ότι η Ουκρανία θα χρειάζεται ολοένα περισσότερο να ισορροπεί προσεκτικά απέναντι στους Ευρωπαίους, ώστε να εξασφαλίζει χρήματα για την άμυνά της, καθώς ο πόλεμος μπαίνει στον πέμπτο χρόνο του.

«Πιστεύω ότι η ουσιαστική ευρωπαϊκή στήριξη θα συνεχιστεί, δεν πρέπει όμως να θεωρείται ότι μελλοντικά προγράμματα έχουν οριστικά εξασφαλιστεί ή ότι είναι εγγυημένα», ανέφερε ο Σεργκέι Τσίβκατς, που διετέλεσε επικεφαλής του εθνικού οργανισμού επενδύσεων UkraineInvest.

Δυσοίωνες προοπτικές

Ακόμη κι αν η Ουκρανία καταφέρει φέτος να ξεφύγει από το δημοσιονομικό αδιέξοδο, το αμερικανικό περιοδικό εκτιμά ότι οι πιέσεις των ρωσικών επιθέσεων, μαζί με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις για μεταρρυθμίσεις, αφήνουν το δημοσιονομικό ζήτημα μακριά από λύση για τα επόμενα χρόνια.

Εν μέρει, οι δημοσιονομικές δυσκολίες συνδέονται με το ότι η Ρωσία χτυπά όλο και πιο αποτελεσματικά τους βασικούς παραγωγικούς τομείς της χώρας, τη χαλυβουργία και την παραγωγή σιτηρών. Τα πλήγματα αυτά θα μπορούσαν να φέρουν απώλεια επιπλέον 450.000 θέσεων εργασίας και περαιτέρω απώλεια φορολογικών εσόδων έως και 4,9 δισ. δολάρια, σύμφωνα με την Οικονομική Σχολή του Κιέβου. «Πιστεύω ότι η τάση μάλλον θα είναι ο πόλεμος να γίνεται ολοένα και πιο δαπανηρός», είπε η Προκοπένκο.

Την ίδια στιγμή εκφράζονται φόβοι ότι μπορεί να εμφανιστούν ρωγμές στην ευρωπαϊκή υποστήριξη. Με βάση τους όρους δύο προγραμμάτων, η στήριξη αυτή λήγει σε μεγάλο βαθμό έως το 2027. Πρόκειται για το πρόγραμμα Ukraine Facility, ύψους 56 δισ. δολαρίων, και για το Δάνειο Στήριξης της Ουκρανίας, ύψους 100 δισ. δολαρίων.

Ο Γερμανός καγκελάριος μπορεί σήμερα να πιέζει δημόσια για περισσότερα χρήματα προς την Ουκρανία. Στο μέλλον, όμως, το Κίεβο ίσως χρειαστεί να διαπραγματευτεί με νέες κυβερνήσεις όχι τόσο φιλικές, καθώς σε Ισπανία, Γαλλία, Πολωνία και Ιταλία πλησιάζουν εκλογές.

Στη Γαλλία η Μαρίν Λεπέν, που έχει το προβάδισμα στην προεδρική κούρσα, έχει δηλώσει ότι θα διακόψει την οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία. Εθνικές εκλογές δεν επίκεινται στη Γερμανία, όμως η Εναλλακτική για τη Γερμανία, κόμμα που αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τη στήριξη προς την Ουκρανία, κατέγραψε σημαντικά κέρδη στις περιφερειακές εκλογές του Σεπτεμβρίου. Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο ακόμη αντέχει οικονομικά η Ουκρανία τον πόλεμο, αλλά και για πόσο οι σύμμαχοί της θα είναι διατεθειμένοι, και πολιτικά ικανοί, να πληρώνουν τον λογαριασμό.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow